Ben senin kuantum olabilme ihtimalini sevdim

Life on the Edge: The Coming of Age of Quantum BiologyJohnjoe McFadden, Jim Al-KhaliliBantam Press, 2014xi + 355 sayfa, dizin Biz biyologlar kuantum biyolojisi denince biraz irkiliriz. Tamam, kuantum mekaniğini pek bilmeyiz, ama ondan değil. Asıl gıcık olduğumuz, henüz açıklanamamış olguların ya da bilinen kuramlara düpedüz aykırı iddiaların bazılarınca hemen kuantuma yontulmasıdır. Meselâ önerdiğin tedavi yöntemi… Continue reading Ben senin kuantum olabilme ihtimalini sevdim

Akciğer kanserine çok yakından bakış

Bu ayki fotoğrafımızı, akciğer kanseri farkındalığı ayı nedeniyle Alice Sheehan’ın Wellcome Trust Blog’daki yazısından aldık. Fotoğraf: Anne Weston (Wellcome Images, Lisans: Creative Commons by-nc-nd 4.0)Geçen ay akciğer kanseri farkındalığı ayı idi. Bu ayın amacı, dünyada en çok öldüren kanserlerden birine dikkati çekmek. Kanser, vücudun bir parçasındaki hücrelerin kontrolsüz büyüdüğü ve çoğaldığı bir durumdur. Kanser hücreleri sağlıklı… Continue reading Akciğer kanserine çok yakından bakış

Abbe sınırının ötesinde

Bu yılın Nobel Kimya Ödülü “üstün çözünürlüklü mikroskopi”ye katkılarından dolayı Stefan Hell, Eric Betzig ve William Moerner’e verildi. İyi ama üstün çözünürlüklü de ne demek? Şekil 1. Abbe, Hell, Betzig ve Moerner (Fotoğraflar: Wikimedia)İnsanlar mikroskopik boyuttaki nesneleri gökyüzündekiler kadar merak etmemiş olacaktı ki mikroskobun gelişimi teleskobunkine göre biraz daha zaman aldı. Hollandalı Anthony van Leeuwenhoek ve… Continue reading Abbe sınırının ötesinde

Bir radyoaktivite kalkanı kolay evriliyor

Bir bakteriye laboratuvarda evrim ile radyoaktiviteye karşı direnç kazandırıldı: Hem de sadece 3 değişinim (mutasyon) ile! Televizyonun tek kanallı olduğu dönemde çocuktum ben. Merakla beklediğim, çıkınca kaçırmadığım filmlerden biriydi Superman. Lex Luthor’un Superman’i “kriptonit”e zincirlediği sahne, daha o zaman aklıma kazınmıştı. Kriptonit radyoaktif bir maddeydi, karşısında Superman bu yüzden güçsüz kalıyordu. Peki neden yalnızca Superman’e… Continue reading Bir radyoaktivite kalkanı kolay evriliyor

Sivrisineğin burnunun direği: Orco

Ağustos ayının yirmisinde Dünya Sivrisinek Günü’nü idrak ettik. Yani sivrisinek-sıtma bağlantısının keşifini bir kez daha andık. Ama bu sefer sivrisineklerin insana merakına dair daha çok şey biliyorduk. İngiliz hekim Ronald Ross’un, 1897 yılında Hindistan’da yaptığı gözlemlerle başlayan keşifler silsilesi sayesinde bugün sıtma asalağının sivrisinek ve insandaki döngüsü hakkında geniş bilgiye sahibiz: Bu bilgiler sayesinde sivrisinekten… Continue reading Sivrisineğin burnunun direği: Orco

Yatak odasından geçen bir Nobel hikâyesi

Kapılar, genç bir hekim ve parlak bir araştırmacı olan Rita’nın yüzüne kapanıyordu. Mussolini İtalyası’nın üniversitelerinde, hastanelerinde artık Yahudilere yer yoktu. “Aryan” olmayanlar kütüphanelerin de kapısından içeri adım bile atamayacak, İtalyan akademik dergilerinde makale yayınlatamayacaktı. Rita Levi-Montalcini (1909–2012) (Fotoğraf: Flickr) Halbuki Rita Levi-Montalcini’nin aklında yapılması gereken deneyler vardı. Genelde merak ettiği, sinir hücrelerinin nasıl olup da… Continue reading Yatak odasından geçen bir Nobel hikâyesi

Prof. Dr. Aslıhan Tolun ile insan genetiği çalışmaları üzerine

Açık Bilim Cepyayını’nda bu ayki konuğumuz Prof. Dr. Aslıhan Tolun Prof. Dr. Tolun, 1982’den bu yana Boğaziçi Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde araştırmalarını sürdürüyor. 1984 yılında TÜBİTAK teşvik ödülünü kazanan Tolun, daha önce Türkiye Bilimler Akademisi üyesiyken 2011 Aralığından bu yana Bilim Akademisi üyesi. Kendisine söyleşi için yeniden teşekkür ederiz. Notlar Bu yayında odaklandığımız bilimsel… Continue reading Prof. Dr. Aslıhan Tolun ile insan genetiği çalışmaları üzerine