Tüm klinik deney verileri açık olmalı

Bad Pharma: How drug companies mislead doctors and harm patientsBen GoldacreFourth Estate, 2012.xvii + 430 s., kaynakça, dizin. İngiliz hekim, akademisyen ve yazar Ben Goldacre’dan daha önce bahsetmiştik. Kanıta dayalı tıbbın önde gelen savunucularından olan Goldacre, ilk kitabı Bad Science’ta alternatif ve tamamlayıcı tedaviler olarak bilinen uygulamaların neden bilimsel olmadığını ayrıntılarıyla açıklamıştı. Goldacre, kapağı bir… Continue reading Tüm klinik deney verileri açık olmalı

Bir tedavi yönteminin işlemediğini nereden biliyoruz?

Bir tedavi yönteminin işlemediğini, üstelik bir de bildiğimiz doğa kanunlarına aykırı olduğunu söylediğimizde gelen klasik itiraz, bilimin bunun nasıl işlediğini henüz keşfetmediği oluyor. Eğer klinik bilimde bu tür sorulara birden fazla yaklaşım olmasaydı bu geçerli bir itiraz olabilirdi, ama değil. Çünkü bir tedavi yönteminin işe yarayıp yaramadığını, işleyiş mekanizmasından ayrı olarak sınıyoruz. Diyelim ki moleküler bilgilerden… Continue reading Bir tedavi yönteminin işlemediğini nereden biliyoruz?

Açık Bilim’de arkadaşımız Murat’ın yazısıyla ilgili olarak okurumuz Hüseyin Sezgin şöyle sormuş:

Açık Bilim’de arkadaşımız Murat’ın yazısıyla ilgili olarak okurumuz Hüseyin Sezgin şöyle sormuş: Sizin de bahsettiğiniz gibi bu ilaçlar ve tedavi yöntemleri oldukça tartışmalı yöntemler. Bundan 20–30 yıl önce uygulanan yöntemlere bakıp, bu adamların insanlara aklını kaçırmış diye bu yöntemleri uygulaması için “deli” olması gerek diyoruz. Şu anda uygulanan yöntemlerde tedavi etmekten ziyade semptomları azaltmak üzerine.… Continue reading Açık Bilim’de arkadaşımız Murat’ın yazısıyla ilgili olarak okurumuz Hüseyin Sezgin şöyle sormuş:

Akciğer kanserine çok yakından bakış

Bu ayki fotoğrafımızı, akciğer kanseri farkındalığı ayı nedeniyle Alice Sheehan’ın Wellcome Trust Blog’daki yazısından aldık. Fotoğraf: Anne Weston (Wellcome Images, Lisans: Creative Commons by-nc-nd 4.0)Geçen ay akciğer kanseri farkındalığı ayı idi. Bu ayın amacı, dünyada en çok öldüren kanserlerden birine dikkati çekmek. Kanser, vücudun bir parçasındaki hücrelerin kontrolsüz büyüdüğü ve çoğaldığı bir durumdur. Kanser hücreleri sağlıklı… Continue reading Akciğer kanserine çok yakından bakış

Bir şarlatanın kısa bilim macerası

Bilimin ilerlemesi için yeni fikirlere sürekli açık olmak lâzım, ama nasıl? Nasıl bazıları yaratıcı fikirlerini sınayıp bilim tarihine geçiriyor da bazıları şarlatan olarak kalıyor? Bir bilim adamıyla bir şarlatanın ortak projesi, bu farkı anlamamız için kaçırılmaz bir fırsat. Bu fırsatı belgesel yapımcısı Gabriel Rhodes’a borçluyuz. Arkadaşı, kanser araştırmacısı Jonathan Brody’nin başına gelen, az sonra özetleyeceğim… Continue reading Bir şarlatanın kısa bilim macerası

Gen tedavisi, görüşü geri kazandırabilir mi?

Gen tedavisi genişleyen bir araştırma alanı ancak bu araştırmaları tedaviye dönüştürmenin önünde birçok engel mevcut. İngiltere’de sağlık araştırmalarına maddi destek veren önemli vakıflardan biri olan Wellcome Trust’ın HICF adlı fonunca desteklenen önemli bir araştırmanın duyurusunun tercümesini ilginize sunuyorum. Sağlıklı bir insan gözünün ağtabakasının göz dışından çekilen bir fotoğrafı. Solda (A) ağtabaka hücrelerinden çıkan sinir uzantılarının… Continue reading Gen tedavisi, görüşü geri kazandırabilir mi?

Bazen yanılırız…

ABD ordusundan emekli bir aile hekimi olan Dr. Harriet Hall, bu yazısında bilimsel bakış açısının sıradan gözlemlere ve kararlara üstünlüğünü vurguluyor ve sistematik olmayan gözlemlerin neden yanlış olabileceğini açıklıyor. Yazıyı, yazarın düzenli olarak yazdığı Science-Based Medicine güncesindeki özgün metinden, kendisinin izni ile tercüme ettim. Dr. Harriet HallTıbbi bir tedavinin gerçekten işe yaradığını nasıl anlarız? Herkes işe yaradığını… Continue reading Bazen yanılırız…

Sivrisineğin burnunun direği: Orco

Ağustos ayının yirmisinde Dünya Sivrisinek Günü’nü idrak ettik. Yani sivrisinek-sıtma bağlantısının keşifini bir kez daha andık. Ama bu sefer sivrisineklerin insana merakına dair daha çok şey biliyorduk. İngiliz hekim Ronald Ross’un, 1897 yılında Hindistan’da yaptığı gözlemlerle başlayan keşifler silsilesi sayesinde bugün sıtma asalağının sivrisinek ve insandaki döngüsü hakkında geniş bilgiye sahibiz: Bu bilgiler sayesinde sivrisinekten… Continue reading Sivrisineğin burnunun direği: Orco

Antibiyotiğin fazlası zarar

[Fotoğraf: Flickr / sparktography]Tıp fakültesinde özellikle bulaşıcı hastalıklar uzmanlarının vurguladığı bir konuydu: Antibiyotik kullanımı ciddi bir işti. Herhangi bir durumda antibiyotik kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılacaksa hangisinin tercih edileceği dikkatle değerlendirilmeli, bu karar bir kere verildi mi de ciddiyetle, sonuna dek uygulanmalıydı. Hocaların bunları vurgulamasındaki sebep, gerçekte tam da aksine, antibiyotiklerin hastalara pek düşünmeden verilmesi, verildikten sonra… Continue reading Antibiyotiğin fazlası zarar

KAZAKİSTAN’DA VEBA

Hasta sıçanlardan pireler yoluyla insanlara geçen veba hastalığını unutmuş gibiyiz, ancak bu hastalık dünyanın bazı yerlerinde hâlâ görülüyor. Yazar Penny Bailey, İngiliz sağlık vakfı Wellcome Trust desteğiyle vebayı Kazakistan’da inceleyen ekibin araştırmalarını sunuyor. Bir sıçan, deliğinin dışında güneşleniyor. (Fotoğraf: Anne Laudisoit)Batı’da “kara ölüm”ü Ortaçağ Avrupası’nın görüntüleriyle hatırlarız: Bir zamanların meşgul caddelerinin ancak bir veba arabasının… Continue reading KAZAKİSTAN’DA VEBA